محمد رضا واليزاده معجزى
82
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
فصل دويم حكومت خانلر ميرزا احتشام الدوله و ايلدرم ميرزا در لرستان از 1267 تا 1275 در اواخر عمر محمد شاه قاجار در لرستان هرجومرج عجيبى بوجود آمد و بعد از فوت محمد شاه روى عادت ديرينه كه در فاصله مرگ پادشاه سابق و جلوس پادشاه لاحق شورشى در سراسر كشور ايجاد مىشد ، به كلى در لرستان رشته انتظام گسيخته گرديد و عشاير به تاختوتاز مشغول گرديدند و به چاپيدن اموال مردم و دستاندازى به املاك شهرنشينان پرداختند . خوانين بيرانوند كه حسينعلى خان و على محمد خان در رأس آنها قرار داشتند ، به اتفاق خوانين باجولوند كه نصر اللّه خان ( جد سپهبد نصر اللهى ) و قاسم خان [ قايد رحمت ] بزرگترين آنها بودند ، به تاختوتاز در املاك مالكين بروجرد كه غالبا سلسله سادات طباطبائى بودند مشغول و از هيچگونه تجاوز و تعدى كوتاهى نكردند . چنانكه مىدانيم در آن اوقات كه محمد شاه فوت كرد وليعهدش ناصر الدين ميرزا در تبريز بود و براى حركت به تهران احتياج به مبلغ گزافى پول داشت و متحير بود كه چگونه به تهران رهسپار گردد . در اين هنگام بود كه شخصيت و نبوغ ذاتى ميرزا تقى خان فراهانى امير نظام قواى آذربايجان به كار افتاد و نزد وليعهد كه سر در گريبان بود ، آمد و به او گفت : « براى مخارج اردو دغدغه به خاطر راه مده فقط كاغذى به اين مضمون به من بدهيد كه امضاى تقى به منزله امضاى من است و باقى كارها را از من بخواه . » وليعهد كه مكرر در اين مورد با پيشكار خود مذاكره كرده و چيزى غير از جوابهاى منفى و يأسآور دريافت نكرده بود ، از امير پرسيد : « چه وسيلهاى